Droga do zawodu notariusza nie kończy się na studiach prawniczych. Standardowa ścieżka oznacza państwowy egzamin wstępny, 3 lata i 6 miesięcy aplikacji, egzamin notarialny oraz postępowanie o powołanie na notariusza. I właśnie kolejność ma znaczenie: samo zdanie egzaminu końcowego nie powoduje automatycznie, że następnego dnia można otworzyć kancelarię.
W 2026 r. kandydat musi też liczyć się z konkretnymi kosztami. Egzamin wstępny kosztuje 1125 zł, opłata za aplikację wynosi 6500 zł rocznie, przy czym za ostatnie pół roku odpowiadające IV rokowi opłata wynosi 3250 zł, a egzamin notarialny kosztuje 3364,20 zł. Przy prostym przeliczeniu według stawek obowiązujących w 2026 r. daje to 27 239,20 zł za egzamin wstępny, 3,5 roku szkolenia i egzamin zawodowy. Nie jest to jednak gwarantowany koszt całej przyszłej aplikacji: wysokość opłaty rocznej może zostać zmieniona w kolejnych latach.
Kto może dostać się na aplikację i jak wygląda egzamin wstępny
Podstawowym warunkiem jest ukończenie studiów prawniczych w Polsce i uzyskanie tytułu magistra albo ukończenie zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Polsce. Kandydat na aplikanta musi ponadto spełniać wymagania dotyczące m.in. pełni praw publicznych, pełnej zdolności do czynności prawnych oraz odpowiednich cech wymaganych od przyszłego notariusza.
Nie trzeba natomiast mieć 26 lat, aby rozpocząć aplikację. Wymóg ukończenia 26. roku życia dotyczy powołania na notariusza.
Nabór odbywa się przez egzamin wstępny organizowany przez komisje przy Ministrze Sprawiedliwości. Test jest taki sam co do podstawowych zasad jak w poprzednich latach:
- 150 pytań,
- trzy warianty odpowiedzi przy każdym pytaniu,
- tylko jedna odpowiedź prawidłowa,
- 150 minut na rozwiązanie testu,
- za prawidłową odpowiedź przyznawany jest 1 punkt,
- wynik pozytywny wymaga uzyskania co najmniej 100 punktów, czyli 66,7 proc. maksymalnego wyniku.
Nie ma dodatkowej rozmowy kwalifikacyjnej ani limitu miejsc, który powodowałby, że trzeba znaleźć się w określonej liczbie najlepszych kandydatów. Jeśli kandydat osiąga ustawowy próg i spełnia wymagania, uzyskuje wynik pozytywny.
To ważne, bo zmienia strategię przygotowań. Nie trzeba walczyć o 145 punktów. Najpierw trzeba zbudować wynik dający stabilny margines ponad 100. Przy próbnych testach rozsądnie jest celować nie w 101–103 punkty, lecz raczej w 115–120 poprawnych odpowiedzi. Kilka nieuważnych zaznaczeń na właściwym egzaminie potrafi szybko zjeść minimalną przewagę.
Zakres egzaminu nie jest ustalany na podstawie dowolnie wybranych podręczników. Ministerstwo publikuje wcześniej wykaz aktów prawnych, z których przygotowywane są pytania. W praktyce nauka wyłącznie z opracowań i repetytoriów jest ryzykowna. Test lubi szczegóły ustawowe: terminy, wyjątki, właściwość organu, przesłanki i kolejność czynności.
W 2026 r. egzamin wstępny został wyznaczony na 26 września 2026 r. o godz. 11.00, a termin składania zgłoszeń upłynął 12 sierpnia 2026 r. i nie podlega przywróceniu. Osoba, która nie złożyła dokumentów w terminie, nie może więc „dopisać się” do tegorocznego egzaminu. Musi przygotować się do kolejnego naboru i śledzić następne ogłoszenie Ministra Sprawiedliwości.
Do zgłoszenia na egzamin potrzebne są m.in.:
- wniosek o dopuszczenie do egzaminu,
- kwestionariusz osobowy,
- życiorys,
- dokument potwierdzający ukończenie studiów prawniczych albo odpowiednie zaświadczenie,
- dowód wniesienia opłaty,
- 3 zdjęcia odpowiadające wymaganiom dotyczącym zdjęć do dowodu osobistego.
Przepisy pozwalają również zgłosić się osobie, która zakończyła już wszystkie egzaminy i praktyki na studiach, ale dopiero ma wyznaczony termin egzaminu magisterskiego. Ostateczny dokument potwierdzający uzyskanie wymaganych kwalifikacji trzeba wtedy dostarczyć w terminie określonym dla danego naboru.
Po zdaniu egzaminu kandydat składa wniosek o wpis na listę aplikantów notarialnych prowadzonej przez właściwą izbę notarialną. Pozytywny wynik nie przepada po kilku tygodniach: wniosek o wpis można złożyć w ciągu 2 lat od doręczenia uchwały ustalającej wynik egzaminu. Rada izby ma co do zasady 14 dni na podjęcie uchwały w sprawie wpisu.
Jak naprawdę wygląda 3,5 roku aplikacji notarialnej
Aplikacja rozpoczyna się 1 stycznia i trwa dokładnie 3 lata i 6 miesięcy. Organizuje ją właściwa rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną.
To nie jest wyłącznie cykl wykładów. Aplikant ma poznać pełny warsztat kancelarii: przygotowanie projektów aktów, analizę dokumentów, księgi wieczyste, prawo spadkowe, obrót nieruchomościami, prawo rodzinne i gospodarcze, a także praktyczne skutki podatkowe i rejestrowe dokonywanych czynności. Program obejmuje również zaznajomienie się z pracą sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych.
Przepisy wprost wymagają określonej liczby wykonanych projektów. W trakcie aplikacji aplikant sporządza co najmniej:
- 70 projektów aktów notarialnych,
- co najmniej po 14 projektów wskazanych innych rodzajów czynności notarialnych.
Co istotne, jeszcze przed upływem 2 lat i 6 miesięcy powinno powstać co najmniej 50 projektów aktów notarialnych oraz co najmniej po 10 projektów wymaganych innych czynności.
To jeden z elementów, którego nie da się sensownie zastąpić samą nauką z komentarzy. Projekt aktu sprzedaży mieszkania z hipoteką, umowy majątkowej małżeńskiej albo aktu obejmującego skomplikowane pełnomocnictwo wymaga wychwycenia problemów, których w podręcznikowym stanie faktycznym często po prostu nie ma.
Aplikant odbywa aplikację pod patronatem notariusza. Jeżeli jest zatrudniony przez notariusza, co do zasady odbywa aplikację właśnie u niego. Jeżeli nie ma takiej relacji, patron może zostać wyznaczony przez radę izby notarialnej.
I tu pojawia się praktyczna niedogodność, którą kandydaci czasem zauważają dopiero po zdanym egzaminie: wpis na aplikację i zapewnienie patrona nie oznaczają automatycznie gwarantowanego etatu w kancelarii. Ustawa dopuszcza zatrudnienie aplikanta przez notariusza albo radę izby, ale sama aplikacja nie jest systemem płatnego szkolenia finansowanego przez państwo.
Dlatego jeszcze przed naborem dobrze sprawdzić lokalny rynek kancelarii. Warszawa, Kraków, Poznań, Wrocław czy Trójmiasto oferują więcej potencjalnych miejsc pracy, ale również więcej kandydatów. W mniejszych ośrodkach liczba kancelarii jest niższa, za to aplikant pracujący w niedużym zespole może szybciej trafić do realnego przygotowywania projektów zamiast wykonywać przez miesiące wyłącznie pomocnicze czynności administracyjne.
Po 2 latach i 6 miesiącach pojawia się kolejny istotny etap. Rada izby przeprowadza kolokwium dla aplikantów ubiegających się o możliwość uzyskania upoważnienia do wykonywania określonych czynności notarialnych. Po spełnieniu wymaganych warunków patron może udzielić aplikantowi pisemnego upoważnienia do wykonywania części czynności przewidzianych w Prawie o notariacie.
To dobry punkt kontrolny. Jeżeli po dwóch latach aplikant nadal praktycznie nie przygotowuje dokumentów, nie pracuje na rzeczywistych stanach faktycznych i nie potrafi samodzielnie zidentyfikować ryzyka w projekcie aktu, problemem nie jest brak kolejnego kursu. Problemem jest zbyt mała ilość pracy merytorycznej.
Koszty również trzeba policzyć przed startem. W 2026 r. opłata wynosi:
- I rok – 6500 zł,
- II rok – 6500 zł,
- III rok – 6500 zł,
- ostatnie pół roku, rozliczane jako IV rok – 3250 zł.
Przy niezmienionej stawce oznaczałoby to 22 750 zł za całą aplikację. Jest to jednak wyłącznie przeliczenie według stawki obowiązującej w 2026 r., a nie zamrożona cena na przyszłe 3,5 roku. Opłata może zostać zmieniona rozporządzeniem.
W określonych przypadkach możliwe jest ubieganie się o zwolnienie z całości lub części opłaty, odroczenie płatności albo rozłożenie jej na raty. Szczegółowy tryb i terminy trzeba sprawdzać w swojej izbie, ponieważ organizacyjna praktyka płatności nie jest identyczna w całej Polsce.
Egzamin notarialny, status zastępcy i powołanie na notariusza
Po ukończeniu aplikacji właściwa rada izby wydaje w terminie 14 dni zaświadczenie o jej odbyciu. Dopiero z takim dokumentem aplikant może przejść do egzaminu notarialnego.
To zupełnie inny egzamin niż test wstępny. Nie chodzi już o rozpoznawanie prawidłowej odpowiedzi spośród trzech wariantów. Trzeba przygotować dokument nadający się do profesjonalnego użycia.
Egzamin trwa trzy dni. Każdego dnia zdający otrzymuje jedno zadanie i ma na jego rozwiązanie 360 minut, czyli 6 godzin:
- pierwszego dnia przygotowuje pierwszy projekt aktu notarialnego,
- drugiego dnia – drugi projekt aktu notarialnego,
- trzeciego dnia opracowuje projekt odmowy dokonania czynności notarialnej, uzasadnienie jej dopuszczalności albo projekt innej czynności notarialnej.
Egzamin można pisać odręcznie albo – po spełnieniu wymagań organizacyjnych – na własnym komputerze. To wygodniejsze przy wielostronicowych aktach, ale ma wyraźny minus: awaria sprzętu jest ryzykiem zdającego. Jeżeli komputer lub oprogramowanie przestanie działać, można przejść na formę odręczną, ale czas egzaminu nie zostaje z tego powodu przedłużony. Zabieranie na egzamin laptopa, którego stabilności nie sprawdzono wcześniej przez kilka godzin ciągłej pracy, jest więc niepotrzebnym ryzykiem.
W przeciwieństwie do egzaminu wstępnego podczas egzaminu notarialnego można korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy i orzecznictwa. Nie oznacza to jednak, że można nadrabiać na sali braki w przygotowaniu. Sześć godzin brzmi komfortowo do chwili, gdy trzeba jednocześnie przeanalizować wielowątkowy stan faktyczny, znaleźć właściwe przepisy, zbudować komparycję, zabezpieczyć interesy stron, prawidłowo sformułować oświadczenia i dopilnować elementów formalnych aktu.
W 2026 r. egzamin notarialny odbywa się 2, 3 i 4 września, każdorazowo od godz. 10.00. Opłata wynosi 3364,20 zł. Każda z trzech części musi zostać oceniona pozytywnie, aby cały egzamin został zaliczony.
Po zdaniu egzaminu kandydat nie staje się automatycznie notariuszem. Uzyskuje możliwość otrzymania statusu zastępcy notarialnego po spełnieniu wymaganych formalności i złożeniu ślubowania. Zastępca może wykonywać czynności notarialne w ramach uprawnień przewidzianych ustawą.
Aby zostać notariuszem prowadzącym własną kancelarię, trzeba złożyć wniosek do Ministra Sprawiedliwości. Minister powołuje notariusza oraz wyznacza siedzibę kancelarii po zasięgnięciu opinii właściwej rady izby notarialnej.
Kandydat musi m.in.:
- spełniać wymagania dotyczące obywatelstwa określone w ustawie,
- korzystać z pełni praw publicznych,
- mieć pełną zdolność do czynności prawnych,
- być nieskazitelnego charakteru i dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu,
- mieć ukończone studia prawnicze,
- odbyć aplikację, jeżeli nie korzysta z ustawowego wyjątku,
- zdać egzamin notarialny,
- ukończyć 26 lat.
Pozytywny wynik egzaminu notarialnego daje prawo do złożenia wniosku o powołanie na notariusza przez 10 lat od doręczenia uchwały o wyniku egzaminu. Nie trzeba więc otwierać kancelarii natychmiast po egzaminie.
Po samym powołaniu terminy robią się jednak krótkie. Notariusz ma 2 miesiące od zawiadomienia o powołaniu na uruchomienie kancelarii i zgłoszenie tego Ministrowi Sprawiedliwości. Jeżeli tego nie zrobi, powołanie traci moc.
To jeden z powodów, dla których nie powinno się składać wniosku o powołanie bez przygotowania finansowego i lokalowego. Wniosek wskazuje przecież także lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii oraz termin jej uruchomienia. Najpierw trzeba policzyć koszty lokalu, wyposażenia, systemów informatycznych, personelu i bieżącego utrzymania kancelarii, a dopiero później uruchamiać procedurę, której finałem jest dwumiesięczny termin na start.
FAQ
Czy można rozpocząć aplikację notarialną bez ukończonych studiów prawniczych?
Nie. Co do zasady trzeba ukończyć studia prawnicze i uzyskać tytuł magistra albo mieć odpowiednio uznane zagraniczne studia prawnicze. Przepisy przewidują techniczne rozwiązanie dla osób, które zakończyły już program studiów i czekają na egzamin magisterski, ale przed samym egzaminem wstępnym trzeba spełnić wskazane w ogłoszeniu wymagania dokumentacyjne.
Ile trwa aplikacja notarialna?
Dokładnie 3 lata i 6 miesięcy. Rozpoczyna się 1 stycznia.
Ile kosztuje aplikacja notarialna w 2026 r.?
Opłata roczna wynosi 6500 zł, natomiast za IV rok obejmujący ostatnie pół roku – 3250 zł. Przy utrzymaniu obecnej stawki przez cały okres byłoby to 22 750 zł, ale stawka na kolejne lata może zostać zmieniona.
Ile trzeba mieć punktów, żeby zdać egzamin wstępny?
Minimum 100 punktów ze 150. Test trwa 150 minut.
Czy na aplikację notarialną obowiązuje limit miejsc?
Nie. O przyjęciu nie decyduje miejsce w rankingu, lecz spełnienie warunków i uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu.
Czy aplikant musi sam znaleźć patrona?
Nie zawsze. Jeżeli nie odbywa aplikacji u zatrudniającego go notariusza, patron może zostać wyznaczony przez właściwą radę izby notarialnej. Nie należy jednak mylić zapewnienia patronatu z gwarancją zatrudnienia.
Czy podczas egzaminu notarialnego można korzystać z przepisów i komentarzy?
Tak. Zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy i orzecznictwa. Nie wolno natomiast korzystać z urządzeń umożliwiających przekazywanie lub odbieranie informacji.
Czy po zdaniu egzaminu notarialnego od razu zostaje się notariuszem?
Nie. Zdanie egzaminu otwiera dalszą drogę, w tym możliwość uzyskania statusu zastępcy notarialnego. Powołania na notariusza dokonuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego.
Czy istnieje droga do egzaminu notarialnego bez aplikacji?
Tak, ale dotyczy ustawowo określonych grup. Przykładowo mogą to być osoby posiadające stopień doktora nauk prawnych, osoby z określonym doświadczeniem zawodowym wykonywanym przez wymagany okres albo osoby, które zdały niektóre inne państwowe egzaminy prawnicze. Przed rezygnacją z aplikacji trzeba dokładnie sprawdzić, czy konkretny staż i rodzaj wykonywanych czynności spełniają przesłanki ustawowe – samo kilkuletnie zatrudnienie „w branży prawnej” nie wystarcza.
Jeżeli celem jest aplikacja, pierwszym krokiem nie powinno być kupowanie kursu przygotowawczego. Najpierw sprawdź, czy spełniasz warunki formalne, ustal właściwą izbę notarialną i pobierz aktualny wykaz aktów prawnych na egzamin wstępny. Jeżeli planujesz nabór w 2026 r., termin zgłoszeń już minął 12 sierpnia. W takim przypadku sensowna decyzja jest prosta: przygotowania trzeba prowadzić pod kolejny nabór, a nie próbować ratować termin, którego przepisy nie pozwalają przywrócić.
