PIT/ZG sam w sobie nie jest zeznaniem podatkowym. To załącznik do właściwego PIT, a w przypadku typowych dochodów zagranicznych rozliczanych według skali najczęściej będzie to PIT-36. I właśnie tutaj zaczyna się problem: podatnik, który dostał wynagrodzenie np. z Niemiec, Holandii czy Stanów Zjednoczonych, nie powinien zaczynać od przepisywania kwot z zagranicznego dokumentu. Najpierw musi ustalić rezydencję podatkową, potem właściwą metodę unikania podwójnego opodatkowania, a dopiero na końcu przeliczyć dochód i wypełnić PIT/ZG.
Błąd na pierwszym z tych etapów przenosi się na całe zeznanie. Można poprawnie wpisać każdą liczbę w formularzu, a mimo to rozliczyć podatek nieprawidłowo, ponieważ zastosowano niewłaściwą metodę albo potraktowano wynagrodzenie brutto w euro jako dochód podatkowy w Polsce.
Najpierw ustal rezydencję i metodę opodatkowania
Pierwsze pytanie nie brzmi: „ile zarobiłem za granicą?”, lecz: „gdzie byłem rezydentem podatkowym w tym roku?”. Polski rezydent podatkowy podlega co do zasady nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli rozlicza w Polsce dochody z całego świata z uwzględnieniem odpowiednich umów międzynarodowych.
Za polskiego rezydenta można zostać uznanym, jeżeli spełniony jest przynajmniej jeden z dwóch warunków:
-
w Polsce znajduje się centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych,
-
pobyt w Polsce trwa dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Spójnik „lub” ma tu znaczenie. Sam wyjazd do pracy na osiem czy dziewięć miesięcy nie oznacza automatycznie utraty polskiej rezydencji podatkowej. Jeżeli rodzina, mieszkanie, główne powiązania majątkowe albo działalność gospodarcza pozostały w Polsce, sytuacja wymaga analizy również pod kątem centrum interesów życiowych.
Gdy jednocześnie dwa państwa uznają daną osobę za swojego rezydenta, trzeba sięgnąć do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i zawartych w niej reguł rozstrzygających konflikt rezydencji. Nie należy samodzielnie przyjmować zasady „spędziłem więcej czasu za granicą, więc w Polsce niczego nie wykazuję”.
Po ustaleniu polskiej rezydencji trzeba sprawdzić metodę rozliczenia konkretnego zagranicznego dochodu. W praktyce są dwie.
Metoda wyłączenia z progresją oznacza, że zagraniczny dochód jest zwolniony z podatku w Polsce, ale może podwyższyć stopę procentową stosowaną do dochodów opodatkowanych w Polsce według skali. Takie rozwiązanie występuje m.in. przy określonych dochodach z Niemiec.
Przykład pokazuje mechanizm najlepiej. Podatnik osiągnął:
-
40 000 zł dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce,
-
50 000 zł dochodu zagranicznego objętego wyłączeniem z progresją.
Łącznie jest to 90 000 zł. Podatek według skali od tej kwoty wynosi:
90 000 zł × 12% – 3600 zł = 7200 zł.
Efektywna stopa podatku to więc:
7200 zł ÷ 90 000 zł = 8%.
Tę stopę stosuje się następnie do 40 000 zł dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce:
40 000 zł × 8% = 3200 zł.
Zagraniczne 50 000 zł nie zostało drugi raz opodatkowane w Polsce, ale wpłynęło na wysokość podatku od polskiego dochodu.
Istotny wyjątek: jeżeli podatnik osiąga wyłącznie zagraniczne dochody zwolnione w Polsce metodą wyłączenia z progresją i nie ma innych dochodów opodatkowanych skalą, co do zasady nie musi z tego powodu składać zeznania. Obowiązek może jednak pojawić się np. wtedy, gdy chce skorzystać ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
Inaczej działa metoda proporcjonalnego odliczenia. Zagraniczny dochód wchodzi wtedy do podstawy opodatkowania w Polsce, natomiast podatek zapłacony za granicą można odliczyć od polskiego podatku — ale tylko do ustawowego limitu.
Przyjmijmy ponownie:
-
dochód w Polsce: 40 000 zł,
-
dochód za granicą: 50 000 zł,
-
podatek rzeczywiście zapłacony za granicą: 5000 zł.
Podatek od łącznych 90 000 zł wynosi 7200 zł. Limit odliczenia podatku zagranicznego to:
7200 zł × 50 000 zł ÷ 90 000 zł = 4000 zł.
Mimo że za granicą zapłacono 5000 zł, w Polsce można w tym przykładzie odliczyć maksymalnie 4000 zł. Pozostałe 1000 zł nie zwiększa automatycznie odliczenia.
Metodę proporcjonalnego odliczenia stosuje się m.in. wtedy, gdy przewiduje ją odpowiednia umowa albo gdy Polska nie zawarła z danym państwem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Przykładami państw, przy których przy dochodach z pracy może występować ta metoda, są Holandia i Stany Zjednoczone.
Nie wolno jednak tworzyć własnej „listy krajów” i stosować jej przez kolejne lata. Konwencja MLI zmieniła sposób stosowania części polskich umów podatkowych, dlatego metodę trzeba sprawdzać dla konkretnego państwa, rodzaju dochodu i roku podatkowego.
PIT/ZG krok po kroku: jakie kwoty wpisać i jak je przeliczyć
Najczęstszy praktyczny błąd polega na przepisaniu rocznego zagranicznego wynagrodzenia z lokalnego dokumentu podatkowego i pomnożeniu go przez kurs euro, funta czy korony z 31 grudnia. Tak się tego nie robi.
Przychody w walucie obcej przelicza się na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Przy comiesięcznej wypłacie wynagrodzenia oznacza to w praktyce serię przeliczeń według właściwych dat, a nie zastosowanie jednego rocznego kursu.
Jeżeli wynagrodzenie wpłynęło np. 10 maja, właściwy jest średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego 10 maja. Jeżeli następna pensja została wypłacona 10 czerwca, trzeba ustalić kurs dla tej drugiej wypłaty oddzielnie.
Podobnie podatek zagraniczny wyrażony w obcej walucie przelicza się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zapłaty podatku.
Przy dochodach z zagranicznego stosunku pracy dochodzi jeszcze ważne zwolnienie. Przychód można pomniejszyć o kwotę odpowiadającą 30% diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku pracy. Wysokość diety zależy od państwa i wynika z przepisów dotyczących zagranicznych podróży służbowych.
Do liczby dni uwzględnianych przy tym zwolnieniu zalicza się również m.in. soboty, niedziele, święta i urlop wypoczynkowy, jeżeli w tych dniach podatnik przebywał za granicą i pozostawał w stosunku pracy. To szczegół, na którym można stracić realne pieniądze: liczenie wyłącznie dni faktycznie przepracowanych zaniża przysługujące zwolnienie.
Praktyczna kolejność przygotowania rozliczenia powinna wyglądać tak:
-
Zbierz miesięczne paski wynagrodzeń, roczne zagraniczne zestawienie dochodów i dokument potwierdzający pobrany lub zapłacony podatek.
-
Ustal daty uzyskania poszczególnych przychodów.
-
Ustal liczbę dni pobytu za granicą pozostających w związku ze stosunkiem pracy.
-
Oblicz przysługujące pomniejszenie odpowiadające 30% właściwych diet.
-
Przelicz przychody na PLN według odpowiednich kursów NBP.
-
Uwzględnij przysługujące koszty uzyskania przychodów i inne dopuszczalne odliczenia.
-
Oddzielnie przelicz na PLN podatek rzeczywiście zapłacony za granicą.
-
Dopiero na tej podstawie wypełnij PIT/ZG i przenieś właściwe wartości do PIT-36.
Jeden PIT/ZG dotyczy jednego państwa. Jeżeli podatnik pracował w ciągu roku np. w Niemczech i Holandii, przygotowuje dwa załączniki PIT/ZG — osobny dla Niemiec i osobny dla Holandii.
Aktualny formularz PIT/ZG ma oznaczenie PIT/ZG (8). Trzeba też pamiętać, że PIT/ZG nie jest przypisany wyłącznie do PIT-36. Może być załącznikiem również do innych zeznań, zależnie od rodzaju zagranicznego dochodu. Dochody kapitałowe mogą prowadzić do PIT-38, sprzedaż zagranicznej nieruchomości do PIT-39, a zagraniczne dochody z działalności opodatkowanej liniowo do PIT-36L.
Dlatego określenie „PIT-36/ZG” jest wygodnym skrótem, ale nie powinno prowadzić do wniosku, że każdy dochód otrzymany z zagranicy rozlicza się właśnie na PIT-36.
Przy rozliczeniu dochodów opodatkowanych według polskiej skali obowiązują stawki:
-
do 120 000 zł podstawy opodatkowania — 12% minus 3600 zł,
-
powyżej 120 000 zł — 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Kwota wolna odpowiada obecnie 30 000 zł dochodu opodatkowanego skalą, przy czym nie jest to osobna kwota wolna dla każdej pracy czy każdego państwa.
Najdroższe błędy: ulga abolicyjna, brak załącznika i spóźniona korekta
Najbardziej ryzykowne jest założenie: „podatek został pobrany za granicą, więc w Polsce nie mam już nic do zapłaty”. Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia taki wniosek może być całkowicie błędny. Zagraniczny podatek podlega odliczeniu tylko do odpowiedniego limitu, a różnica pomiędzy podatkiem wynikającym z polskich zasad a możliwym odliczeniem może stworzyć dopłatę do PIT w Polsce.
Część podatników może skorzystać z ulgi abolicyjnej, jeżeli spełniają jej warunki i ich zagraniczne dochody rozliczane są metodą proporcjonalnego odliczenia. Dotyczy to m.in. określonych dochodów ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście czy działalności gospodarczej.
Od rozliczenia za 2021 r. ulga jest jednak limitowana. Co do zasady maksymalne odliczenie wynosi 1360 zł.
To ważne ograniczenie. Kilka lat temu ulga abolicyjna mogła w wielu przypadkach znacznie zbliżyć efekt metody proporcjonalnego odliczenia do wyłączenia z progresją. Obecny limit sprawia, że przy wyższych zagranicznych zarobkach różnica podatkowa może być wielokrotnie większa niż 1360 zł.
Od limitu istnieje istotny wyjątek dotyczący określonych dochodów z pracy, umów zlecenia, o dzieło, kontraktów menedżerskich i podobnych czynności wykonywanych poza terytorium lądowym państw — przykładem są niektóre prace wykonywane na statkach lub platformach wiertniczych. Nie należy jednak automatycznie rozszerzać tego wyjątku na zwykłą pracę wykonywaną za granicą na lądzie.
Kolejna pułapka to brak dokumentów potwierdzających zagraniczny podatek. Do rozliczenia nie wystarczy informacja, że zagraniczny pracodawca „coś potrącał”. Trzeba rozróżnić podatek od składek ubezpieczeniowych, zdrowotnych i innych potrąceń z wynagrodzenia. Kwota widoczna jako wszystkie potrącenia na pasku płac nie jest kwotą zagranicznego podatku możliwego do odliczenia.
Problemy pojawiają się też przy automatycznie przygotowanym rozliczeniu. Twój e-PIT nie zwalnia podatnika z obowiązku sprawdzenia zagranicznych dochodów. Jeżeli danych nie ma albo są niepełne, trzeba je uzupełnić. Sam fakt zaakceptowania przygotowanego zeznania nie powoduje, że pominięty zagraniczny dochód przestaje istnieć.
Zeznanie PIT składa się zasadniczo od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Podatek wynikający z zeznania również trzeba zapłacić do 30 kwietnia.
Jeżeli zagraniczny dochód został pominięty, nie powinno się czekać na wezwanie urzędu. Należy złożyć korektę zeznania, uwzględnić brakujący PIT/ZG i zapłacić ewentualną zaległość wraz z odsetkami.
Od 6 marca 2026 r. podstawowa stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 10,5% rocznie. Obniżona stawka to 5,25%. Zastosowanie obniżonej stawki wymaga jednak spełnienia ustawowych warunków — w szczególności złożenia deklaracji lub prawnie skutecznej korekty w ciągu 6 miesięcy od upływu terminu jej złożenia oraz zapłaty zaległości w ciągu 7 dni od złożenia deklaracji lub korekty.
Najgorsza strategia to więc odkładanie poprawki dlatego, że urząd jeszcze o nic nie pyta. Im dłużej istnieje zaległość, tym dłużej naliczane są odsetki, a po rozpoczęciu kontroli możliwość zwykłego skorygowania deklaracji w zakresie objętym kontrolą może zostać ograniczona.
FAQ
Czy trzeba składać PIT/ZG, jeśli podatek został już pobrany za granicą?
Tak, jeżeli zagraniczny dochód podlega wykazaniu w polskim zeznaniu. Sam fakt pobrania podatku przez zagraniczny urząd lub pracodawcę nie zwalnia z obowiązku rozliczenia w Polsce.
Czy do każdego kraju potrzebny jest oddzielny PIT/ZG?
Tak. Załącznik sporządza się odrębnie dla każdego państwa, z którego uzyskano dochód wymagający wykazania.
Czy zawsze trzeba złożyć PIT-36, gdy pracowało się za granicą?
Nie. Jeżeli zagraniczny dochód z pracy jest zwolniony w Polsce metodą wyłączenia z progresją, a podatnik nie ma innych dochodów opodatkowanych skalą i nie potrzebuje zeznania np. do wspólnego rozliczenia, obowiązek jego złożenia może nie powstać. Inne rodzaje zagranicznych dochodów mogą być natomiast rozliczane na PIT-36L, PIT-38 albo PIT-39.
Czy można przeliczyć całe roczne wynagrodzenie jednym kursem NBP?
Co do zasady nie. Przychód w walucie obcej przelicza się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania danego przychodu. Przy miesięcznych wypłatach najczęściej oznacza to wiele kursów w ciągu roku.
Czy zagraniczny podatek można odliczyć w całości?
Nie zawsze. Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia obowiązuje limit odpowiadający części polskiego podatku proporcjonalnie przypadającej na zagraniczny dochód.
Ile wynosi ulga abolicyjna?
Co do zasady maksymalnie 1360 zł. Limit nie dotyczy określonych dochodów uzyskiwanych z pracy lub części działalności wykonywanej poza terytorium lądowym państw.
Czy 183 dni za granicą automatycznie oznacza brak polskiej rezydencji?
Nie. Przy ustalaniu polskiej rezydencji podatkowej liczy się zarówno liczba dni pobytu, jak i centrum interesów osobistych lub gospodarczych. W razie podwójnej rezydencji trzeba zastosować reguły właściwej umowy międzynarodowej.
Co zrobić, jeśli PIT został już wysłany bez dochodów zagranicznych?
Złożyć korektę całego zeznania, dołączyć właściwy PIT/ZG, ponownie obliczyć podatek i — jeśli powstała zaległość — zapłacić ją wraz z należnymi odsetkami. Nie trzeba czekać na wezwanie urzędu.
Pierwszą rzeczą do sprawdzenia nie powinien być więc formularz, lecz rezydencja podatkowa oraz metoda unikania podwójnego opodatkowania właściwa dla konkretnego państwa i konkretnego roku. Dopiero potem należy przeliczać wypłaty według kursów NBP. Jeżeli zeznanie zostało już złożone, priorytet jest jeszcze prostszy: sprawdź, czy zagraniczny dochód i właściwy PIT/ZG w ogóle się w nim znalazły. Pominięcie dochodu jest błędem, który warto usunąć przed poprawianiem drobniejszych różnic w kosztach czy kursach.
