Egzamin adwokacki i radcowski sprawdza przede wszystkim, czy zdający potrafi pracować jak profesjonalny pełnomocnik pod presją czasu. Sama znajomość kodeksów nie wystarczy. Trzeba szybko ustalić problem, znaleźć właściwe przepisy, ocenić interes klienta, wybrać prawidłowy środek prawny i napisać kompletne pismo albo opinię. Największy błąd w przygotowaniach polega więc na uczeniu się prawa w taki sam sposób jak do egzaminu na studiach.
W 2026 r. egzaminy adwokacki i radcowski odbyły się w dniach 21–24 kwietnia. Pierwszego dnia zdający rozwiązywali zadanie z prawa karnego, drugiego z prawa cywilnego lub rodzinnego, trzeciego z prawa gospodarczego, a czwartego – zadania z prawa administracyjnego oraz zasad wykonywania zawodu lub etyki. Na trzy pierwsze części przewidziano po 360 minut, natomiast ostatniego dnia na dwa zadania łącznie 480 minut. To oznacza cztery kolejne dni intensywnej pracy, a nie jeden test, który można „przepchnąć” dobrą pamięcią.
Najpierw naucz się rozwiązywać zadania, dopiero później uzupełniaj teorię
Najbardziej efektywny model przygotowań jest odwrotny do tego, który intuicyjnie wybiera wiele osób. Nie zaczynaj od czytania kodeksów od pierwszego do ostatniego artykułu. Zacznij od pełnych zadań egzaminacyjnych z poprzednich lat.
Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje po egzaminach zarówno zadania, jak i opisy istotnych zagadnień. To jeden z najważniejszych materiałów do nauki, ponieważ pokazuje nie tylko prawidłową odpowiedź, lecz także sposób myślenia oczekiwany od profesjonalnego pełnomocnika.
Dobre ćwiczenie wygląda tak:
- najpierw rozwiązujesz zadanie bez zaglądania do oficjalnego opisu,
- następnie porównujesz swoją pracę z opisem istotnych zagadnień,
- zapisujesz pominięte zarzuty, podstawy prawne i problemy formalne,
- sprawdzasz, czy wybrany przez ciebie środek prawny rzeczywiście chronił interes reprezentowanej strony,
- przy kolejnym zadaniu pilnujesz już konkretnie wykrytych błędów.
To ważne, bo ustawowe kryteria oceny obejmują m.in. wymogi formalne, zastosowanie właściwych przepisów, prawidłową interpretację prawa oraz sposób rozwiązania problemu z uwzględnieniem interesu klienta. Przy części dotyczącej etyki dochodzi interes publiczny.
W praktyce właśnie ostatni element często odróżnia pracę poprawną od słabej. Można znaleźć dobry przepis i jednocześnie zaproponować rozwiązanie procesowo niekorzystne dla klienta.
Przykład: przy zadaniu apelacyjnym nie wystarczy zauważyć naruszenie prawa. Trzeba jeszcze prawidłowo ustalić:
- czy orzeczenie podlega zaskarżeniu,
- jaki środek jest właściwy,
- w jakim zakresie powinno zostać zaskarżone,
- jakie zarzuty mają realne znaczenie,
- czego konkretnie należy żądać,
- czy istnieje ryzyko pogorszenia sytuacji strony.
Dlatego podczas przygotowań warto prowadzić własną listę błędów egzaminacyjnych. Nie notatki z całej gałęzi prawa, ale jednoznaczne problemy: „zapominam o wartości przedmiotu zaskarżenia”, „za późno sprawdzam termin”, „mylę wniosek o zmianę z wnioskiem o uchylenie”, „nie analizuję właściwości sądu”.
Taka lista po kilkunastu kazusach staje się znacznie cenniejsza niż kolejny kilkusetstronicowy skrypt.
Trening musi odbywać się na czas i w warunkach zbliżonych do egzaminu
Rozwiązanie zadania w osiem godzin, gdy można spokojnie robić przerwy i konsultować komentarze, nie mówi prawie nic o gotowości egzaminacyjnej. Trzeba ćwiczyć w limicie odpowiadającym rzeczywistemu egzaminowi.
Przy częściach karnych, cywilnych i gospodarczych rozsądny podział 360 minut może wyglądać następująco:
- około 60–90 minut – czytanie akt i oznaczanie problemów,
- 30–60 minut – wyszukanie przepisów i orzecznictwa,
- około 180 minut – sporządzenie pracy,
- ostatnie 30–45 minut – kontrola zarzutów, wniosków, dat, oznaczeń stron i wymogów formalnych.
Nie jest to sztywny wzór. Jeżeli już po dwóch godzinach nadal „analizujesz akta”, zaczyna się jednak robić niebezpiecznie. Najczęstszy problem nie polega na braku wiedzy, lecz na tym, że zdający zostawia zbyt mało czasu na napisanie końcowej wersji.
Kontrola pracy przed oddaniem jest obowiązkowa. Na egzaminie nie ma punktów za to, że zdający „miał na myśli” prawidłowy wniosek. Liczy się tekst znajdujący się w pracy.
Przed zakończeniem zadania trzeba sprawdzić przynajmniej:
- właściwy sąd lub organ,
- oznaczenie stron i ich status procesowy,
- zakres zaskarżenia,
- zarzuty,
- podstawy prawne,
- wnioski,
- terminy,
- wymagane elementy konkretnego pisma,
- zgodność uzasadnienia z petitum.
Osobno trzeba trenować wyszukiwanie informacji. Podczas egzaminu wolno korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy i orzecznictwa, ale nie wolno posiadać urządzeń służących do przekazywania lub odbierania informacji. Możliwość używania materiałów bywa złudnym ułatwieniem. Jeżeli znalezienie jednego zagadnienia w komentarzu trwa 15 minut, pięć takich sytuacji zabiera ponad godzinę.
Dlatego przed egzaminem warto stworzyć system, który działa bez zastanawiania:
- ustalić, z jakich komentarzy korzystasz przy poszczególnych dziedzinach,
- oznaczyć najczęściej używane przepisy,
- przygotować spis ważnych konstrukcji procesowych,
- wiedzieć, gdzie szukać zagadnień dotyczących terminów, kosztów, właściwości czy wymogów środków zaskarżenia.
Nie ma sensu zabierać kilkudziesięciu książek tylko dlatego, że regulamin na to pozwala. Nadmiar materiałów spowalnia. Lepiej dobrze znać kilka komentarzy niż podczas egzaminu po raz pierwszy otwierać pięć różnych opracowań do tego samego kodeksu.
Jeżeli zamierzasz pisać na komputerze, trzeba również przećwiczyć stronę techniczną. W 2026 r. do egzaminów adwokackiego i radcowskiego wykorzystywano aplikację LexExam, a Ministerstwo Sprawiedliwości udostępniało wcześniej wersję demonstracyjną oraz wymagania sprzętowe. Nie jest dobrym pomysłem instalowanie i testowanie środowiska egzaminacyjnego dzień przed egzaminem. Problemy ze sprzętem są szczególnie irytujące dlatego, że pojawiają się w momencie, gdy stres i tak jest już wysoki.
Ostatnie tygodnie powinny służyć eliminowaniu słabych punktów, a nie przerabianiu wszystkiego od nowa
Na kilka tygodni przed egzaminem przygotowania powinny być już podporządkowane wynikom próbnych prac. Nie ma wtedy sensu poświęcać tyle samo czasu każdej dziedzinie.
Jeżeli z prawa karnego regularnie kończysz pracę przed czasem i wychwytujesz większość problemów, a w zadaniach gospodarczych tracisz godzinę na ustalenie konstrukcji umowy, prawo gospodarcze dostaje pierwszeństwo. Równe dzielenie czasu wygląda uporządkowanie, ale nie jest efektywne.
Dobrym minimum przed egzaminem jest wykonanie kilku pełnych symulacji każdej części. Jeszcze lepsze efekty daje rozwiązywanie całych zestawów z poprzednich lat w kolejności odpowiadającej rzeczywistemu egzaminowi. Dopiero wtedy wychodzi problem zmęczenia po drugim lub trzecim dniu.
Cztery dni pracy egzaminacyjnej zmieniają sposób planowania przygotowań. Trzeba przećwiczyć nie tylko wiedzę, lecz także:
- siedzenie i koncentrację przez kilka godzin,
- jedzenie i nawodnienie bez ciężkich posiłków powodujących senność,
- tempo pracy po kilku godzinach czytania akt,
- regenerację pomiędzy kolejnymi dniami,
- ograniczenie poprawiania tekstu „w nieskończoność”.
Nie należy również ignorować części dotyczącej zasad wykonywania zawodu i etyki. Ponieważ odbywa się ostatniego dnia razem z administracją, część zdających traktuje ją jak dodatek. To zły układ priorytetów. Jest to odrębna część egzaminu, oceniana tak samo w skali od 2 do 6.
Warto przygotować osobny zestaw najczęściej pojawiających się problemów: tajemnica zawodowa, konflikt interesów, relacje z klientem, wynagrodzenie, reklama i informowanie o działalności, kontakt ze stroną reprezentowaną przez innego pełnomocnika, obowiązki wobec sądu i samorządu zawodowego.
Trzeba przy tym uważać na jedną pułapkę: mechaniczne powtarzanie gotowych wzorów. Egzamin może wymagać apelacji, skargi, opinii albo umowy, ale forma jest tylko narzędziem. Gotowiec nie uratuje pracy, jeżeli stan faktyczny wymaga innego rozstrzygnięcia.
Najlepszy wzór to taki, który przypomina o strukturze. Najgorszy – taki, który podpowiada treść niezależnie od akt.
FAQ
Czy na egzaminie adwokackim i radcowskim można korzystać z komentarzy i orzecznictwa?
Tak. Przepisy pozwalają korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy i orzecznictwa. Nie oznacza to jednak możliwości korzystania z internetu czy urządzeń pozwalających na przekaz albo odbiór informacji.
Ile trwa egzamin adwokacki i radcowski?
Egzamin trwa cztery dni. Na prawo karne, cywilne lub rodzinne oraz gospodarcze przewidziano po 360 minut. Czwartego dnia na prawo administracyjne oraz zasady wykonywania zawodu lub etykę przewidziano łącznie 480 minut.
Czy trzeba zdać każdą część egzaminu?
Tak. Nie można zakładać, że bardzo dobry wynik z jednej dziedziny „nadrobi” ocenę niedostateczną z innej. Każda część wymaga uzyskania wyniku pozytywnego.
Czy opisy istotnych zagadnień publikowane przez Ministerstwo są oficjalnym kluczem odpowiedzi?
Nie w ścisłym znaczeniu. Są wzorem prawidłowego rozwiązania i materiałem pomocniczym dla egzaminatorów, natomiast ustawowe kryteria oceny wynikają z Prawa o adwokaturze albo ustawy o radcach prawnych. Do nauki są jednak wyjątkowo wartościowe, bo pokazują, jakie problemy należało wychwycić w konkretnym zadaniu.
Kiedy zacząć rozwiązywać pełne zadania na czas?
Nie zostawiaj ich na ostatnie dwa tygodnie. Gdy znasz już podstawową konstrukcję apelacji, skargi, opinii i umowy, wprowadź przynajmniej jedną pełną pracę na czas tygodniowo, a w ostatnich tygodniach zwiększ częstotliwość w zależności od swoich wyników.
Czy lepiej kupić dużo komentarzy, czy ograniczyć materiały?
Ograniczyć. Komentarz jest użyteczny tylko wtedy, gdy wiesz, gdzie znaleźć w nim potrzebną informację. Stos książek, których wcześniej nie używałeś, zwykle zabiera miejsce i czas.
Jak sprawdzić, czy jestem już gotowy do egzaminu?
Zrób pełne zadanie z poprzedniego roku w rzeczywistym limicie czasu, bez dodatkowych przerw i bez internetu. Następnie porównaj pracę z opisem istotnych zagadnień. Jeżeli największym problemem pozostaje brak czasu, błędy formalne albo pomijanie podstawowych zarzutów, przygotowania nie powinny jeszcze koncentrować się na poszerzaniu teorii.
Pierwszy krok powinien być prosty: weź jedno oficjalne zadanie egzaminacyjne z poprzednich lat i rozwiąż je od początku do końca w limicie 360 minut. Dopiero po sprawdzeniu pracy zdecyduj, czego się uczyć. Jeżeli najpierw przez kilka tygodni będziesz czytać wszystko po kolei, możesz bardzo pracowicie przygotowywać się do problemów, których w rzeczywistości nie masz, i zignorować te, które na egzaminie kosztują ocenę.
