Jak skorzystać z wakacji składkowych ZUS i kto może o nie wnioskować

Wakacje składkowe pozwalają przedsiębiorcy raz w roku nie płacić za siebie części składek ZUS za jeden wybrany miesiąc. Nie jest to jednak miesiąc całkowicie „bez ZUS”. Zwolnienie obejmuje składki społeczne, a w określonych przypadkach także Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ale składka zdrowotna pozostaje do zapłaty. Nadal trzeba też opłacić składki za pracowników, zleceniobiorców i inne osoby ubezpieczone.

Najważniejszy termin łatwo przeoczyć: wniosek RWS trzeba wysłać w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Chcesz skorzystać z ulgi za październik 2026 r. – wniosek musi trafić do ZUS we wrześniu. Chcesz zwolnienia za grudzień – składasz RWS w listopadzie. Nie da się wnioskować dwa miesiące wcześniej ani nadrobić terminu po fakcie.

W 2026 r. przedsiębiorca opłacający minimalne składki na zasadach ogólnych może w typowym przypadku zaoszczędzić dzięki wakacjom składkowym do 1926,76 zł za jeden miesiąc. Kwota jest znacznie niższa przy preferencyjnym ZUS, a przy Małym ZUS Plus zależy od indywidualnej podstawy wymiaru składek.

Kto może dostać wakacje składkowe i kto odpada już na starcie

Z ulgi może skorzystać przede wszystkim osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG, w tym przedsiębiorca działający jako wspólnik spółki cywilnej, oraz komornik sądowy. Zwolnienie dotyczy własnych składek przedsiębiorcy, a nie całej firmy.

Samo posiadanie działalności nie wystarcza. Przy wniosku składanym w 2026 r. trzeba przejść kilka konkretnych testów.

1. Limit ubezpieczonych wynosi 10 osób łącznie z przedsiębiorcą.

W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia RWS do ubezpieczeń społecznych albo zdrowotnego nie może być zgłoszonych więcej niż 10 ubezpieczonych, czyli przedsiębiorca i maksymalnie 9 innych osób.

Do limitu mogą wejść między innymi:

• sam przedsiębiorca,

• pracownicy,

• zleceniobiorcy, z wyjątkiem uczniów i studentów do 26. roku życia, którzy z danego zlecenia nie podlegają ubezpieczeniom,

• osoby współpracujące.

Nie liczy się wyłącznie stan zatrudnienia ostatniego dnia miesiąca. Jeżeli dana osoba podlegała odpowiednim ubezpieczeniom choć przez jeden dzień badanego miesiąca, może mieć znaczenie dla limitu.

Przykład: przedsiębiorca składa RWS we wrześniu 2026 r., aby otrzymać zwolnienie za październik. ZUS bada liczbę ubezpieczonych w sierpniu 2026 r., czyli w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku.

Do limitu nie są wliczane między innymi niektóre osoby, które nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, np. przebywające przez dany okres na urlopie wychowawczym, bezpłatnym albo pobierające zasiłek macierzyński.

2. Przedsiębiorca musi podlegać ubezpieczeniom społecznym z działalności.

W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku trzeba przynajmniej przez jeden dzień podlegać z działalności ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu – obowiązkowo albo dobrowolnie, zależnie od sytuacji.

To eliminuje część osób, które na pierwszy rzut oka wyglądają na uprawnione. Przykładem jest przedsiębiorca korzystający z ulgi na start. W tym okresie nie opłaca składek społecznych z działalności, więc nie ma składek, które mogłyby zostać objęte wakacjami składkowymi.

Podobny problem pojawia się przy zbiegu działalności z etatem. Jeżeli przedsiębiorca zarabia z umowy o pracę co najmniej wymagane minimum i z tego powodu z działalności podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie spełnia warunku dotyczącego ubezpieczeń społecznych z działalności.

3. Trzeba zmieścić się w limicie przychodów.

Przy wniosku składanym w 2026 r. badane są lata 2024 i 2025. Warunek jest spełniony, gdy:

• przedsiębiorca nie osiągał przychodu z działalności w obu tych latach albo

• przynajmniej w jednym z tych dwóch lat jego roczny przychód z pozarolniczej działalności nie przekroczył równowartości 2 mln euro.

To ważny szczegół: nie trzeba mieścić się w limicie w obu latach. Jeżeli przykładowo w jednym roku przychód przekroczył próg, ale w drugim był poniżej niego, sam limit przychodowy nie blokuje ulgi.

4. Problemem może być były pracodawca.

Wakacje składkowe mają wspierać rzeczywistą działalność gospodarczą, a nie proste przejście z etatu na samozatrudnienie przy wykonywaniu dla byłego pracodawcy tych samych zadań.

Przedsiębiorca nie spełni warunku, jeżeli w okresie objętym ustawową weryfikacją prowadzi działalność na rzecz byłego pracodawcy i wykonuje dla niego czynności odpowiadające pracy wykonywanej wcześniej na etacie lub w spółdzielczym stosunku pracy.

W praktyce to jeden z punktów, który trzeba sprawdzić szczególnie dokładnie przy samozatrudnieniu po odejściu z firmy. Sama zmiana nazwy usługi na fakturze nie rozwiązuje problemu, jeśli rzeczywisty zakres wykonywanych czynności pozostał ten sam.

5. Musi być dostępny limit pomocy de minimis.

Wakacje składkowe są pomocą de minimis. Ogólny limit takiej pomocy wynosi 300 tys. euro w okresie 3 minionych lat. Przedsiębiorca musi mieć niewykorzystaną część limitu co najmniej odpowiadającą wartości składek, z których ma zostać zwolniony.

Dla większości małych jednoosobowych firm nie jest to problem. Trzeba jednak uważać, jeżeli przedsiębiorca korzystał wcześniej z dotacji, refundacji, preferencyjnych pożyczek lub innych instrumentów zaliczanych do pomocy de minimis. RWS zawiera część dotyczącą tej pomocy i nie należy jej wypełniać „z pamięci”, jeśli firma korzystała z kilku programów wsparcia.

Osobne pytania w formularzu dotyczą też działalności m.in. w sektorze rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury. W takich przypadkach zasady pomocy publicznej wymagają dodatkowej uwagi.

Ile można zaoszczędzić i których składek ZUS nadal trzeba pilnować

Wakacje składkowe obejmują własne składki przedsiębiorcy na:

• ubezpieczenie emerytalne,

• ubezpieczenia rentowe,

• ubezpieczenie wypadkowe,

• dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli spełnione są dodatkowe warunki,

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli przedsiębiorca ma obowiązek ich opłacania.

Składki objęte zwolnieniem finansuje budżet państwa. Miesiąc wakacji składkowych nie tworzy więc dziury w okresach ubezpieczenia. Składki uwzględnia się przy przyszłych świadczeniach emerytalno-rentowych, a przedsiębiorca może normalnie prowadzić firmę, wystawiać faktury i osiągać przychody. Nie trzeba zawieszać działalności.

Zwolnienie liczone jest jednak od najniższej podstawy wymiaru składek obowiązującej danego przedsiębiorcę. Jeżeli ktoś dobrowolnie deklaruje wyższą podstawę, wakacje składkowe nie są sposobem na sfinansowanie przez państwo dowolnie wysokiej składki.

W 2026 r. przy standardowym ZUS minimalna podstawa składek społecznych wynosi 5652 zł, czyli 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia wynoszącego 9420 zł.

Przy standardowej stopie składki wypadkowej 1,67 proc. miesięczne składki wynoszą:

• emerytalna – 1103,27 zł,

• rentowa – 452,16 zł,

• wypadkowa – 94,39 zł,

• dobrowolna chorobowa – 138,47 zł,

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – 138,47 zł.

Łącznie daje to 1926,76 zł miesięcznie.

Bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego standardowa suma spada do 1788,29 zł. Faktyczna kwota może być inna, jeśli przedsiębiorcę obowiązuje inna stopa składki wypadkowej albo nie opłaca Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego.

Przy preferencyjnym ZUS minimalna podstawa w 2026 r. wynosi 1441,80 zł, czyli 30 proc. minimalnego wynagrodzenia 4806 zł. Składki społeczne przy typowej stopie wypadkowej wynoszą:

• emerytalna – 281,44 zł,

• rentowa – 115,34 zł,

• wypadkowa – 24,08 zł,

• chorobowa – 35,32 zł.

Razem to 456,18 zł, a bez chorobowego 420,86 zł. Taka jest więc orientacyjna wartość jednego miesiąca wakacji składkowych dla przedsiębiorcy na preferencyjnych składkach.

Przy Małym ZUS Plus nie ma jednej wspólnej kwoty oszczędności, ponieważ podstawa składek jest ustalana indywidualnie w zależności od dochodu, z zachowaniem ustawowych granic.

Najczęstsze rozczarowanie dotyczy jednak składki zdrowotnej. Wakacje składkowe jej nie obejmują. Trzeba ją normalnie wykazać i zapłacić. Dla przedsiębiorców na skali podatkowej i podatku liniowym minimalna miesięczna składka zdrowotna w roku składkowym od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. wynosi 432,54 zł, ale przy wyższych dochodach rzeczywista składka może być większa. Ryczałtowcy rozliczają zdrowotną według odrębnych zasad.

Zwolnienie nie obejmuje też żadnych składek należnych za pracowników, zleceniobiorców czy osoby współpracujące.

Jest jeszcze podatkowy detal, o którym łatwo zapomnieć: składek społecznych sfinansowanych przez budżet państwa przedsiębiorca nie traktuje tak jak składek faktycznie zapłaconych z własnych środków. Nie można po prostu wykorzystać tej samej kwoty jako własnego podatkowego odliczenia. Dlatego realna korzyść ekonomiczna nie zawsze jest identyczna z nominalną kwotą składek pokazanych powyżej.

Jak złożyć RWS i gdzie najczęściej pojawiają się problemy

Wniosek o wakacje składkowe ma symbol RWS i można go przesłać wyłącznie elektronicznie z konta płatnika w eZUS. Papierowy wniosek wysłany do oddziału ZUS nie jest alternatywną metodą.

Najbezpieczniejsza procedura wygląda tak:

1. Najpierw wybierz miesiąc, za który chcesz uzyskać zwolnienie.

2. Cofnij się o jeden miesiąc – tylko wtedy wolno wysłać RWS.

3. Przed wysłaniem sprawdź liczbę ubezpieczonych w jeszcze wcześniejszym miesiącu.

4. Zweryfikuj przychody z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku.

5. Sprawdź historię pomocy de minimis.

6. Zweryfikuj, czy nie wykonujesz dla byłego pracodawcy takich samych czynności jak wcześniej na etacie.

7. Dopiero potem wypełnij i wyślij RWS z profilu płatnika.

Przykład dla 2026 r.:

• zwolnienie za październik – RWS składasz we wrześniu,

• zwolnienie za listopad – RWS składasz w październiku,

• zwolnienie za grudzień – RWS składasz w listopadzie.

Jeżeli przedsiębiorca przypomni sobie o uldze dopiero w grudniu 2026 r., jest już za późno na wykorzystanie jej za grudzień. RWS złożony w grudniu będzie dotyczył stycznia 2027 r., a więc ulgi przysługującej za kolejny rok.

Od 26 czerwca 2026 r. ZUS udostępnia RWS w wersji 3.0. W formularzu pojawiło się m.in. pole dotyczące wersji kodu PKD – PKD 2007 albo PKD 2025. Możliwość wyboru wersji słownika obowiązuje do końca 2026 r.; od 2027 r. przedsiębiorcy mają posługiwać się PKD 2025. To drobna zmiana, ale w praktyce potrafi zatrzymać osobę, która dawno nie sprawdzała swoich kodów działalności.

Przy pomocy de minimis można we wniosku podać łączną kwotę otrzymanej pomocy w euro za okres 3 minionych lat. To zwykle sprawniejsza ścieżka niż dołączanie wielu zaświadczeń. Jeżeli przedsiębiorca wybierze dokumentowanie pomocy zaświadczeniami, powinien dołączyć właśnie formalne zaświadczenia wydane przez organy udzielające pomocy. Wydruk z systemu SUDOP nie jest dla ZUS takim zaświadczeniem i może skończyć się koniecznością uzupełnienia wniosku.

Sam wniosek może złożyć również pełnomocnik, jeśli posiada odpowiednie umocowanie.

Po przyznaniu zwolnienia obowiązki nie znikają całkowicie. Za miesiąc wakacji składkowych trzeba prawidłowo rozliczyć dokumenty ZUS. Stosowane są specjalne kody:

• 05 14 – dla przedsiębiorcy na standardowej minimalnej podstawie wynoszącej 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia,

• 05 74 – dla przedsiębiorcy korzystającego z preferencyjnego ZUS,

• 05 94 – dla przedsiębiorcy korzystającego z Małego ZUS Plus.

W rozliczeniach pojawia się ZUS RCA dotyczący składek finansowanych przez budżet państwa oraz rozliczenie należnej składki zdrowotnej. Jeżeli firma zatrudnia inne osoby, trzeba oczywiście rozliczyć również ich składki.

Nie warto zakładać, że ZUS „wszystko zrobi sam”. Jeżeli przedsiębiorca nie przekaże wymaganych dokumentów, ZUS może utworzyć część dokumentów na podstawie posiadanych danych, ale nie zastąpi to prawidłowego rozliczenia pracowników, a automatyczne ustalenie składki zdrowotnej może nie odpowiadać faktycznej sytuacji firmy.

Drugi kłopot pojawia się, gdy decyzja dotycząca RWS nie przyjdzie przed terminem składania dokumentów rozliczeniowych. Wtedy przedsiębiorca rozlicza składki na dotychczasowych zasadach, a po późniejszym przyznaniu wakacji składkowych składa odpowiednią korektę.

RWS można skorygować albo wycofać do momentu jego rozstrzygnięcia. Po rozstrzygnięciu nie można swobodnie przenieść wykorzystanej ulgi na inny miesiąc tylko dlatego, że z perspektywy czasu inny termin okazał się korzystniejszy.

FAQ

Czy podczas wakacji składkowych można normalnie pracować i wystawiać faktury?
Tak. Działalności nie trzeba zawieszać. Można świadczyć usługi, sprzedawać towary, uzyskiwać przychody i wystawiać faktury.

Czy wakacje składkowe obejmują składkę zdrowotną?
Nie. Składkę zdrowotną za miesiąc objęty ulgą trzeba normalnie rozliczyć i zapłacić.

Czy zwolnienie obejmuje ZUS pracowników?
Nie. Ulga dotyczy wyłącznie własnych składek przedsiębiorcy. Składki za pracowników, zleceniobiorców i osoby współpracujące pozostają do zapłaty.

Czy przedsiębiorca na uldze na start może złożyć RWS?
Nie, jeżeli z działalności nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Ulga na start oznacza co do zasady opłacanie tylko składki zdrowotnej, a wakacje składkowe dotyczą składek społecznych.

Czy można skorzystać z wakacji składkowych przy Małym ZUS Plus?
Tak, jeśli przedsiębiorca spełnia pozostałe warunki. Zwolnienie jest wtedy ustalane według najniższej podstawy obowiązującej danego przedsiębiorcę.

Czy zaległość w ZUS automatycznie odbiera prawo do wakacji składkowych?
Nie. Sam fakt posiadania zadłużenia składkowego nie wyklucza skorzystania z tej ulgi. Oczywiście wakacje składkowe nie kasują istniejącego długu.

Czy można złożyć RWS dwa miesiące przed planowanym zwolnieniem?
Nie. Wniosek musi wpłynąć dokładnie w miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma być objęty zwolnieniem. Złożenie go za wcześnie również jest błędem.

Czy można złożyć wniosek po miesiącu, za który chce się zwolnienia?
Nie. Ulga nie działa wstecz. Jeżeli termin został przegapiony, trzeba wybrać późniejszy miesiąc, o ile w danym roku pozostał jeszcze czas na prawidłowe złożenie RWS.

Czy osoba zatrudniona jednocześnie na etacie może skorzystać z wakacji składkowych?
Tylko wtedy, gdy z działalności podlega wymaganym ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli z powodu odpowiednio wysokiego wynagrodzenia z etatu z działalności płaci jedynie składkę zdrowotną, warunku nie spełnia.

Czy zwolnienie obniży przyszłą emeryturę przez brak składek za jeden miesiąc?
Nie powstaje miesiąc bez składek. Składki objęte wakacjami są finansowane z budżetu państwa i uwzględniane na koncie ubezpieczonego.

Czy wspólnik spółki cywilnej może skorzystać z ulgi?
Tak, jeżeli jako osoba fizyczna prowadząca działalność wpisaną do CEIDG spełnia wszystkie warunki. Wnioskuje o zwolnienie z własnych składek, a nie o ulgę dla spółki jako całości.

Od czego zacząć?
Najpierw sprawdź termin, bo tego błędu nie da się naprawić po fakcie. Jeżeli chcesz wykorzystać wakacje składkowe jeszcze w 2026 r., wybierz miesiąc zwolnienia i złóż RWS miesiąc wcześniej. Następnie sprawdź trzy rzeczy w tej kolejności: liczbę ubezpieczonych, podleganie własnym ubezpieczeniom społecznym oraz wykorzystaną pomoc de minimis. Dopiero gdy te warunki się zgadzają, przechodź do przychodów, relacji z byłym pracodawcą i wypełniania formularza. Najgorszy praktyczny błąd to poprawnie spełniać wszystkie kryteria, ale wysłać RWS o jeden miesiąc za późno.